ปรอท

 

ปรอทเป็นโลหะมีสีขาวคล้ายเงิน ที่อุณหภูมิห้องจะมีสถานะเป็นของเหลว จุดหลอมเหลว 39 oC ไอของปรอทมีพิษมากสามารถทำอันตรายต่อผู้ที่สูดดมเข้าไป ปรอทในธรรมชาติในเกิดขึ้นหลายรูปแบบ เช่น เมอร์คิวรีซัลไฟด์ (HgS) พบในตะกอนดินของแหล่งน้ำ ปรอทจะถูกเติมหมู่เมทิลโดยแบคทีเรีย และเมื่อปลาได้รับสารปรอทก็จะเก็บสะสมไว้ที่กล้ามเนื้อในรูปของเมทิลเมอร์คิวรี (CH3Hg+) ปรอทในแต่ละรูปจะมีความเป็นพิษไม่เท่ากัน โดยปรอทในรูปเมทิลและเอทิลจะมีความเป็นพิษมากที่สุด รองลงมาได้แก่ปรอทในรูปโลหะ และที่เป็นพิษน้อยที่สุดคือ ปรอทในรูปสารประกอบอนินทรีย์ ความเป็นพิษของปรอทจะสูงขึ้นเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น พิษของปรอทจะทำอันตรายได้มากเมื่ออยู่ในสถานะที่เป็นไอ ทำให้เกิดอันตรายต่อระบบต่างๆ ภายในร่างกาย ที่สำคัญคือ ทำลายระบบทางเดินหายใจ ทำลายเนื้อเยื่อในปอด ทำลายไตโดยปรอทจะถูกสะสมที่เซลล์ของไตมากที่สุด อาการที่ปรากฏคือ ปัสสาวะน้อยหรือปัสสาวะไม่ออก เนื่องจากเกิดอาการไตอักเสบ และมีอาการอื่นเกิดขึ้นตามมา เช่น ชาตามมือ ขา หูตึง เสียการทรงตัว นอกจากนี้ผู้ที่ได้รับสารปรอทอาจมีอาการแพ้ปรอท โดยจะเป็นไข้ ผิวหนังมีผื่นสีชมพูแดง ตับโต ม้ามบวม และนิ้วบวม

              การระบาดของสารปรอทส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากการรับประทานอาหารที่มีสารปรอท โดยเหตุการณ์การแพร่ระบาดของสารพิษปรอทที่รุนแรงที่สุดเกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2494 ที่เมืองมินามาตะ ประเทศญี่ปุ่น เนื่องจากมีการบริโภคปลาที่จับได้จากทะเลที่มีการปนเปื้อนของน้ำทิ้งจากโรงงานที่ใช้สารปรอท ผลจากเหตุการณ์ดังกล่าวทำให้มีผู้ได้รับอันตรายประมาณ 1,000-3,000 คน จะเห็นได้ว่ามนุษย์ส่วนใหญ่มักจะได้รับสารปรอทจากอาหารและน้ำดื่ม ดังนั้นควรระมัดระวังการได้รับสารพิษโดยการใช้เครื่องใช้ที่ไม่มีสารปรอทเจือปน และถ้าหากต้องทำงานในโรงงานที่ใช้สารปรอทในกระบวนการผลิตต้องหมั่นทำความสะอาดร่างกายเมื่อเสร็จจากการปฏิบัติงานเพื่อไม่ให้มีการสะสมของปรอทตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย

              กระทรวงสาธารณสุขของไทยได้กำหนดมาตรฐานของปริมาณปรอทในอาหารทะเล อาหารอื่นๆ และน้ำบริโภค ต้องมีค่าไม่เกิน 0.5 ppm. 0.02 ppm. และ 0.002 ppm. ตามลำดับ โดยปริมาณของสารปรอทที่ทำให้เสียชีวิตอยู่ที่ประมาณ 0.02 กรัม หรือบางคนอาจรับสารปรอทได้ถึง 0.1-0.2 กรัม ปรอทมีความเป็นพิษเพียงเล็กน้อยเมื่อได้รับเข้าสู่ร่างกายทางปาก เพราะถูกดูดซึมในระบบทางเดินอาหารได้น้อย ผู้ใหญ่อาจได้รับสารปรอทเข้าทางปากได้สูงถึง 500 กรัม โดยมีอาการเพียงเล็กน้อย เช่น ท้องร่วง สำหรับปริมาณสารปรอทที่ยอมให้ร่างกายมีได้ในคนปกติน้ำหนัก 70 กิโลกรัม คือ 18 มิลลิกรัมต่อคนต่อปี

หัวข้อในเรื่อง ปรอท